6.3.2+ΕΡΓΑΣΙΑ+ΚΟΡΙΤΣΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ

Η εξωτερική εμφάνιση μιας γυναίκας δεν έπαψε ποτέ να εντοπίζεται ανάμεσα στους πρώτους αναβαθμούς της κλίμακας των ενδιαφερόντων της. Το αίτημα των γυναικών για επιμελημένη εμφάνιση φαίνεται να ανταποκρίνεται λιγότερο στην ανάγκη τους για προσωπική αισθητική αναζήτηση, και περισσότερο για διάκριση σε κοινωνικό, πολιτικό ή θρησκευτικό επίπεδο (σε κοινωνίες όπου η θέση της γυναίκας είναι αναβαθμισμένη), ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που το ίδιο αίτημα λειτουργεί και ως ένδειξη «δήλωσης συμμετοχής» στις δράσεις μιας ομάδας. Η «μόδα» στη μινωική Κρήτη, σε μια κοινωνία προηγμένη και ιδιαιτέρως ευαισθητοποιημένη σε θέματα ελέγχου της εικόνας των μελών της, ιδίως των γυναικών - όπως άλλωστε μαρτυρούν οι απεικονίσεις των γυναικών της μεσο-ανώτερης κοινωνικής τάξης σε αρχαιολογικά ευρήματα της εποχής- περιελάμβανε τα πάντα: είδη ένδυσης και υπόδησης, κοσμήματα, κόμμωση, και καλλυντικά φροντίδας προσώπου και σώματος, όπως είναι οι βαφές και τα αρώματα. ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΥ Από όσα μπορούμε να διακρίνουμε στον Μινωικό αστικό κώδικα, που έπρεπε να είναι ένα σύνολο από ήθη και έθιμα, δυο είδη δικαιωμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντικά: το πρώτιστο δικαίωμα της πατριάς σε ό,τι αφορούσε στην ιδιοκτησία και, μέσα στην πατριά αυτή, την μητριαρχική διαδοχή. Είναι γνωστό ότι η αναγκαστική τέλεση του ενδογαμικού συλλογικού γάμου, μετά την μύηση, ανάμεσα στα μέλη δυο ομάδων μιας πατριάς, κράτησε ως την ελληνιστική εποχή· το πιστοποιεί έμμεσα ο συγγραφέας της 18ης ωδής της Ιλιάδας που δείχνει να χορεύουν στην Κνωσό, στην έξοδο από τον λαβύρινθο, μαζί τα οπλισμένα αγόρια και τα κορίτσια που φορούν χιτώνες· το επιβεβαιώνει μαρτυρία του ιστορικού Εφόρου και οι επιγραφές. Πρώτοι έχουν το δικαίωμα να διεκδικήσουν μια κόρη κληρονόμα, οι άνδρες της ίδιας με αυτήν φυλετικής ομάδας· αν όμως δεν την θέλουν, τότε οι πιο στενοί της συγγενείς πρέπει να κάνουν καινούργια προσφορά σε όλη την φυλή και να περιμένουν τριάντα μέρες, ώσπου να αποκτήσει το δικαίωμα να αναζητήσει αλλού το σύζυγό της, μόνη της: απομεινάρια μιας εποχής κοινοκτημοσύνης, όπου η γυναίκα, όποια κι αν ήταν τα αισθήματά της, αποτελούσε αγαθό όπως και η γη και που την τύχη της ρύθμιζε η ομάδα. Ενώ στην κλασική Ελλάδα οι γυναίκες που παντρεύονταν συχνά από δώδεκα μόλις χρόνων, πήγαιναν αμέσως να κατοικήσουν στο σπίτι του συζύγου τους, στην Κρήτη, οι άντρες δεν έπαιρναν στο σπίτι τους τις κοπέλες που παντρεύονταν, παρά μόνο αν ήταν ικανές να ρυθμίζουν μόνες τους τα οικιακά προβλήματα. Έμεναν λοιπόν, όπως και στην μινωική εποχή, στο σπίτι του πατέρα και της μητέρας τους. Σε περίπτωση μοιχείας, το έγκλημα που είχε διαπραχθεί στο σπίτι αυτό, εθεωρείτο πιο μεγάλο και πιο επιλήψιμο, παρά αν είχε γίνει οπουδήποτε αλλού (Δημ. Ν. Παπαδήμα, 1990). Ο σύζυγος δεν είχε το δικαίωμα να πουλήσει ή να υποθηκεύσει την προίκα της γυναίκας του. Την ατομική της περιουσία την έλεγχε μετά τον γάμο η ίδια. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό πρωτόγονης νομοθεσίας: άντρας και γυναίκα μπορούσαν να χωρίσουν όποτε ήθελαν. Στην περίπτωση όμως αυτή, η γυναίκα ξανάπαιρνε την προίκα της, τα μισά από όσα είχε αποκτήσει το ζευγάρι και όλα τα ρούχα που είχε κάνει μόνη της. Στον Κώδικα της Γόρτυνας διατυπώνεται ο όρος ότι είχε το δικαίωμα να πάρει επί πλέον πέντε στατήρες ασήμι, αν ήταν ο σύζυγος που είχε προκαλέσει το διαζύγιο, αλλά ο τελευταίος έπρεπε να προσέξει να μην πάρει η γυναίκα περισσότερα, κι αυτό αποτελεί καινούργιο ου γάμου, όταν ό άντρας ζούσε στο σπίτι της νύφης. Είναι αξιοσημείωτο ότι αναφέρονται μόνο τα δικαιώματα της συζύγου, της κληρονόμου κόρης, της χήρας. Αν η γυναίκα πέθαινε άτεκτη, ο σύζυγός της ήταν υποχρεωμένος να επιστρέψει την ιδιοκτησία της γυναίκας και το μισό από την τελευταία σοδειά στην φυλετική ομάδα από την οποία είχε προέλθει. Υπολόγιζαν και ανέφεραν την γυναίκα της Κρήτης ανάμεσα στα μέλη της φυλής κι αυτό αποτελεί εξαίρεση στα αρχαίο δίκαιο. Έπαιρνε το προσωπικό της μερίδιο από την κληρονομιά. Μπορούσε να αρνηθεί να παντρευτεί τον πιο στενό της συγγενή σε περίπτωση χηρείας ή διαδοχής, καταβάλλοντας αποζημίωση. Είδαμε ότι είχε το δικαίωμα, αν ανήκε στην τάξη των ελεύθερων, να παντρευτεί επίσημα ακόμη κι έναν δουλοπάροικο και πως, με την προϋπόθεση ότι αυτός θα πήγαινε να ζήσει στην ιδιοκτησία και στο σπίτι της γυναίκας του, διαβίβαζε στα παιδιά της την ευγενική της καταγωγή. Πολλές φορές, μια παντρεμένη μπορούσε να αποκτήσει ελεύθερα ή όχι παιδιά, ανάλογα με το σπίτι όπου γεννούσε. Όλα αυτά τα σχετικά με τον γάμο χαρακτηριστικά, η ελεύθερη διάθεση της περιουσίας, η κληρονομιά, η διαδοχή, υπογραμμίζουν την υψηλή κοινωνική θέση της Κρητικιάς γυναίκας, χίλια ακόμη χρόνια μετά τον Μίνωα. Ξέρουμε, ωστόσο, ότι τόσο αυτόν όσο και τ’ αδέλφια του, τους θεωρούσε η παράδοση, πρώτ’ απ’ όλα, σαν τους γιους μιας πριγκίπισσας, της Ευρώπης, και κατά δεύτερο λόγο σαν τα υιοθετημένα παιδιά ενός άνδρα, του Αστερίου ή Αστερίωνα. Ξαναβρίσκουμε τους απόγονους από την πλευρά της μητέρας των Μινωϊτών στην λυκιακή φυλή των Τερμίλων που τους μετέφερε, λένε, ο Σαρπηδών, γιος της Ευρώπης, από την Κρήτη στην Μικρά Ασία. «Τα έθιμά τους, γράφει ο Ηρόδοτος (Α, 173), είναι εν μέρει Κρητικά, εν μέρει Καρικά. Να και ένα που τους είναι τελείως ιδιαίτερο και δεν συναντιέται σε κανένα άλλο λαό. Παίρνουν το όνομα της μητέρας και όχι του πατέρα. Αν ένας π’ αυτούς ρωτήσει τον γείτονά του ποιος είναι, αυτός αναφέρει τη μητέρα του και απαριθμεί τη μητρική γενεαλογία. Αν μια αστή γυναίκα παντρευτεί δούλο, τα παιδιά του θεωρούνται καλής οικογενείας. Αν, όμως, ένας πολίτης, έστω και ο πρώτος από τους πολίτες, έχει γυναίκα ξένη ή παλλακίδα, τα παιδιά τους δεν απολαμβάνουν καμιάς υπολήψεως». Μαθαίνουμε ενδεικτικά ότι αν και οι γυναίκες ανήκαν ομαδικά σε όλη την φυλή, το συνηθισμένο καθεστώς του γάμου ήταν η μονογαμία. Ο Μίνωας είχε μια μόνο νόμιμη γυναίκα, την Πασιφάη. Οι πολυάριθμες παλλακίδες δεν υπολογίζονταν. Αυτό δεν εμπόδιζε τα νόθα παιδιά, όπως ό Μόλος, ό γιος του Δευκαλίωνα, να παίζουν κάποιο ρόλο στην αριστοκρατία.
 * Η θέση της γυναίκας στην Μινωική Κρήτη **

= Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ =
 * Πηγή:** Η καθημερινή ζωή στην Κρήτη την Μινωική εποχή, Πωλ Φωρ, εκ.

== Τα κορίτσια φορούσαν κομψά και πολυτελή ρούχα. Φορούσαν φανταχτερές φούστες, κοντές ποδιές, λεπτά πουκάμισα, πανωφόρια, εσάρπες και το στήθος τους ήταν γυμνό. Βάφονταν και χτενίζονταν με φροντίδα, όπως οι σημερινές γυναίκες. ==

Στο κεφάλι φορούσαν καπέλα, κορδέλες και κοσμήματα. Μοιάζανε πολύ με τις σημερινές γυναίκες.
= Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ = Οι γυναίκες στην κοινωνία της Μινωικής Κρήτης είχαν περίπου τα ίδια δικαιώματα και ελευθερίες με τους άνδρες. Συμμετείχαν σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής, στις γιορτές, στα αγωνίσματα, στο κυνήγι. Χτένιζαν με φροντίδα τα μαλλιά τους, βάφονταν, όπως περίπου και οι σημερινές γυναίκες, και φορούσαν φανταχτερά φορέματα και όμορφα στολίδια.

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ​Πηγη Σχολικό Βιβλίο  Εδώ είναι το μπάνιο της Βασίλισσας.

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά στην Μινωική Κρήτη ήταν η μεγάλη ελευθερία των γυναικών που συμμετέχουν σε κάθε εκδήλωση της κοινωνικής ζωής. Έπαιρναν μέρος σε κάθε είδους εξωκοιακές ασχολίες, συμμετείχαν σε επικίνδυνα αγωνίσματα, εξορμούσαν σε κυνηγετικές εκδρομές. Έπαιρναν μέρος στις χορευτικές επιδείξες.

 - Γειά σας είμαστε οι κυρίες με τα γαλάζια

Τις ενδιέφερε η περιποίηση του σώματος, του προσώπου, και των μαλλιών. Εβαφαν τα χείλια, τα μάτια τους, λέπταιναν τα φρύδια τους και φορούσαν κοσμήματα.

Η παριζιάνα Τα φορέματα προκαλούν έκπληξη, γιατί αφήνουν ακάλυπτα τα στήθη, έχουν περιτέχνες ζώνες και πολλούς φραμπαλάδες. Φορούσαν μπερέδες, καπελίνα και άλλα κολύμματα στο κεφάλι ενώ τα χτενίσματα ήταν περίτεχνα. Συπλήρωναν την κόμμωση με ταινίες και δικτυωτά πλέγματα, αφήνοντας μικρές μπούκλες να στεφανώνουν το πρόσωπο.Η ισοτιμία των γυναικών στην Μινωική Κρήτη φανερώνει μια ανώτερη αντίληψη της ζωής. Οι γυναίκες έπαιρναν μέρος στο κυνήγι, ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Το μακιγιάζ της γυναίκας:

Οι γυναίκες έβαφαν τα μάτια τους περιγράφοντάς τα με έντονο μαύρο χρώμα για να δείχνουν πολύ μεγαλύτερα. Ανακάτευαν μαύρη σκόνη θειούχου μολύβδου και μαγγανίου με ειδική σπάτουλα. Κάλυπταν τα μάγουλα και τις άκρες της μύτης με σκόνη ώχρας και χρησιμοποιούσαν βαθυκόκκινο χρώμα από χρωστική ύλη ορυκτής προέλευσης, αιματίνη, κιννάβαρι ή μίνιο, διαλυμένη με ελαιώδη κρέμα για τη βαφή των χειλιών τους. Επιπλέον φαίνεται να έβαφαν και τα νύχια των άνω και κάτω άκρων τους.

Κατά την Ανακτορική περίοδο, οι καλύτερα ειδικευμένοι τεχνίτες εργάζονταν στα βασιλικά εργαστήρια που βρίσκονταν σε ειδικά διαμερίσματα των ανακτόρων. Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα από τους χώρους αυτούς βεβαιώνουν την ύπαρξη εργαστηρίων κεραμικής, λιθοτεχνίας, μεταλλοτεχνίας, μικρογλυπτικής και κατεργασίας της φαγεντιανής. Παράλληλα με τα ανακτορικά λειτουργούσαν και εργαστήρια στις πόλεις και την ύπαιθρο, ενώ υπάρχουν ενδείξεις για την ύπαρξη πλανόδιων καλλιτεχνών. Τέχνες όπως η υφαντική και η καλαθοπλεκτική ασκούνταν μάλλον σε οικιακές βιοτεχνίες. Η παραστατική τέχνη είτε αποδίδεται σε μικρές επιφάνειες, όπως στις σφραγίδες, είτε στις μεγάλες επιφάνειες του τοιχογραφικού διακόσμου, αναπτύσσει χαρακτηριστικούς θεματικούς κύκλους, εμπνευσμένους κυρίως από την κοινωνική, την πολιτική και τη θρησκευτική ζωή. Οι συνθέσεις αυτές, που καταγράφουν με λεπτομέρεια τις συνήθειες αλλά και τις ηθικές αξίες των Μινωιτών, αποτελούν ένα χρήσιμο μέσο ερμηνείας της μινωικής κοινωνίας. ||
 * Ο ιδιότυπος χαρακτήρας και οι πνευματικές αναζητήσεις του μινωικού πολιτισμού γίνονται περισσότερο σαφείς μέσα από τα έργα τέχνης. Μέσα από την εξέλιξη των τεχνών παρακολουθούνται τα βήματα της τεχνολογίας που από την κατασκευή απλών χρηστικών αντικειμένων φθάνει στο επίπεδο της υψηλής τέχνης. Η λαμπρότητα και η ακτινοβολία της μινωικής τέχνης ήταν αποτέλεσμα της ακμάζουσας οικονομίας και του εξωτερικού εμπορίου . Η εισαγωγή πρώτων υλών, χρήσιμων στην τεχνολογία, βοήθησαν στην κατασκευή μίας τεράστιας ποικιλίας εργαλείων , ενώ τα πολυτιμότερα εισηγμένα υλικά, όπως ο χρυσός και το ελεφαντόδοντο, μπορούσαν να εκφράσουν τις εκλεπτυσμένες προτιμήσεις των ανώτερων τάξεων. ||
 * Η τέχνη της Πρωτομινωικής περιόδου (3000-2000 π.Χ.), όπως εκφράζεται κυρίως στη σφραγιδογλυφία, είχε έναν απλό διακοσμητικό χαρακτήρα, όπου κυριαρχούσε ο αφαιρετικός συμβολισμός. Από τη Μεσομινωική περίοδο όμως η παραστατική τέχνη οδηγήθηκε σταδιακά σε μία φυσιοκρατική έκφραση που απέδιδε τις ανθρώπινες μορφές και τις μορφές του ζωικού και του φυτικού βασιλείου με ρεαλιστικό τρόπο. Ο συνδυασμός του ρεαλισμού, των καλλιτεχνικών συμβάσεων και του αφαιρετικού συμβολισμού δημιούργησε μία μοναδική καλλιτεχνική έκφραση. Οι μορφές και τα διακοσμητικά θέματα αυτής της τέχνης αποδίδονται με χάρη και ζωντάνια, ενώ συχνά μεταφέρεται η κίνηση που κάνει ακόμη και τα πιο απλά διακοσμητικά θέματα να δονούνται από μία κυρίαρχη ζωτική δύναμη. Οι θεμελιώδεις αρχές της μινωικής τέχνης, η γλαφυρότητα, η πολυχρωμία και η κίνηση ακολουθούνται και στην αρχιτεκτονική , όπου βρίσκουν την καλύτερη έκφρασή τους κυρίως στο σχεδιασμό των μινωικών ανακτόρων.
 * Όσον αφορά στην αισθητική πλευρά του χαρακτήρα της μινωικής τέχνης καταγράφεται η ζωντάνια, η χάρη και η απόλυτη εναρμόνιση με τη φύση, στοιχεία που αποδίδονται στην ιδιοσυγκρασία των Μινωιτών και στον τρόπο που αντιλαμβάνονταν το περιβάλλον. Από την πλευρά της θεματογραφίας όμως διαπιστώνεται ένας συντηρητισμός που οφείλεται μάλλον στο συγκεντρωτικό και θεοκρατικό  χαρακτήρα του πολιτικού συστήματος. ||



MIA MINΩΙΤΙΣΣΑ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ

Το νοικοκυριό δεν είναι και τόσο δύσκολο γιατί θα σκουπίσω, θα μαγειρέψω και θα πλύνω τα πιάτα. Όπως πιθανόν γνωρίζετε, στην Κνωσό έχουμε άριστο αποχετευτικό σύστημα! Τώρα θα σας μιλήσω για την υφαντική: υφαίνω στον αργαλειό και φτιάχνω υφάσματα. Στα περισσότερα σπίτια οι γυναίκες υφαίνουν.

= **Η θέση της γυναίκας στη Μινωική Κρήτη και η θέση της γυναίκας σήμερα** = =Οι γυναίκες στη κοινωνία της Μινωικής Κρήτης είχαν περίπου τα ίδια δικαιώματα και ελευθερίες με τους άντρες. Συμμετείχαν σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής, στις γιορτές τα αγωνίσματα,στο κυνήγι. Οι γυναίκες είχαν μεγάλη ελευθερία έπαιρναν μέρος σε ασχολίες έξω από το σπίτι. Έπαιρναν μέρος και σε χορευτικές επιδείξεις. Η ισοτιμία των γυναικών φανερώνει μια ανώτερη αντίληψη της ζωής. Όπως στη Μινωική Κρήτη έτσι και σήμερα δεν είναι περιορισμένη. Ο λόγος της υπολογίζεται. Στο σπίτι της είναι ελεύθερη, μπορεί να εκφράζει τις απόψεις και τα πιστεύω της χωρίς να φοβάται σχόλια και αντιδράσεις .= = ** Σπούδασε αυτό που της άρεσε! ** = =** Κατάκτησε τον επαγγελματικό τομέα! **= = ** Έκανε οικογένεια! ** = = = =Τότε τα πράγματα δυσκόλεψαν... Η ξεκούραση έφυγε από τη ζωή της. Έδωσε μάχη για ισότητα στο σπίτι, απαίτησε βοήθεια στο σπίτι και ζήτησε κατανόηση και πήρε αυτό που ήθελε.=

= ΤΟ ΟΝΕΙΡ**O** = = = ... Σηκωθήκαμε και υποκλιθήκαμε. Τι ομορφιά ήταν αυτή! Φορούσε μακριά κόκκινη καμπανωτή φούστα με βολάν, ένα γιλέκο χρυσοκέντητο και ήταν γυμνόστηθη, σύμφωνα με τη μόδα της εποχής. Χρυσά κοσμήματα στόλιζαν το λαιμό και τα αυτιά της. Τα μαλλιά της μαύρα και μακριά έφταναν ως τη μέση της. ... - Αν ο Μινώταυρος μουγκρίζει το βράδυ, εγώ δεν θα κοιμηθώ, είπα πιάνοντας σφιχτά το χέρι της βασίλισσας. - Θέλεις να δεις το διαμέρισμα μου; Η βασίλισσα βιαζόταν και με ένα ανάλαφρο, χορευτικό βήμα, προχωρούσε σκορπίζοντας γύρω της μια μυρωδιά από γιασεμί. ... Φτάσαμε στο "Μέγαρό" της, το είχαν στολίσει με κομψότητα και ιδιαίτερη φροντίδα. ... - Αγόρι μου, έλα να δεις το λουτρό μου! Ακούστηκε η μελωδική φωνή της. Την ακολούθησα. Ήταν αληθινό λουτρό με λουτήρα σε σχήμα καθιστού μπάνιου. - Το νερό που χύνεται; ρώτησα. - Μα εμείς οι Μινωίτες έχουμε θαυμάσιο σύστημα αποχέτευσης με στέρνα και χτιστούς αγωγούς. ... - Να και εκεί στο χαμηλό πεζούλι είναι το "Καλλωπιστήριο" με τα καλλυντικά μου. Για πρώτη φορά έβλεπα τόσα όμορφα βαζάκια με άρωμα ιριδέλαιου που σκόρπιζαν παντού μυρωδιά και αλοιφές που η βασίλισσα χρησιμοποιούσε στο σώμα της. ... - Έλα τώρα να δεις και το "Θησαυροφυλάκιο" μου. Το τι είχε μέσα αυτό το θησαυροφυλάκιο δεν λέγεται! Πολύτιμα αντικείμενα χρυσά, άλλα από ελεφαντόδοντο, φαγεντιανή και ίασπη. __Πηγή__ : **Η Μινωική Κρήτη μας - Σοφία Γιαλουράκη** Ελληνικά γράμματα = ΞΕΡΕΤΕ ΤΙ ΕΙΝΑΙ; =