4.Α.2+Η+ΤΕΧΝΗ+ΤΩΝ+ΚΥΚΛΑΔΙΤΩΝ

Η ΤΕΧΝΗ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΙΤΩΝ  Κύριο χαρακτηριστικό της εποχής του χαλκού είναι η ανάπτυξη της μεταλλοτεχνίας και η χρήση, από την αρχή της 3ης χιλιετίας π.Χ., κραμάτων ορείχαλκου (μπρούντζου) για την κατασκευή ανθεκτικών εργαλείων και όπλων. Με τα εργαλεία αυτά επιτυγχάνεται μεγαλύτερη παραγωγή σε μικρότερο χρονικό διάστημα, πράγμα που έχει μεγάλο αντίκτυπο στην ανάπτυξη του εμπορίου. Αλλά και στην εξέλιξή της τέχνης η αλλαγή είναι μεγάλη, καθώς επηρεάζεται σημαντικά η κατασκευή των ειδωλίων, αφού τώρα η λάξευση του μαρμάρου γίνεται με πιο εύκολο τρόπο. ΕΙΔΩΛΙΑ Tα μαρμάρινα ειδώλια είναι κυρίως γυναικεία και διακρίνονται σε δύο ευρείες κατηγορίες, τα σχηματοποιημένα (βιολόσχημα) και τα φυσιοκρατικά. Τα πιο συνηθισμένα είναι του τύπου με τα «διπλωμένα χέρια» (έχουν το αριστερό χέρι πάνω από το δεξί). Από τα ίχνη χρωμάτων που διακρίνουμε σε ορισμένα, συμπεραίνουμε ότι τα χαρακτηριστικά του προσώπου και οι λεπτομέρειες αποδίδονταν με χρώμα. Η γυναίκα στην κυκλαδίτικη πλαστική, σε αντίθεση με τον τρόπο που παριστάνονταν τα νεολιθικά γυναικεία χυμώδη σώματα, είναι λεπτή και ανάλαφρη, με απαλό τονισμό των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του φύλου (Γ. Παπαθανασόπουλος). Για τη σημασία τους έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες. Επειδή τα περισσότερα έχουν βρεθεί σε τάφους, οι περισσότεροι μελετητές τούς αποδίδουν ταφική χρήση (ψυχοπομποί). Τα γυναικεία σχετίζονται με τη γονιμότητα, ενώ η στάση των ποδιών τους θυμίζει για πολλούς μελετητές νύμφες και θεές που χορεύουν. Μερικά ειδώλια απεικονίζουν τύπους της κυκλαδικής κοινωνίας, όπως εγκύους, άνδρες μουσικούς (αρπιστής, αυλητής), πολεμιστές ή κυνηγούς, άνδρα με ποτήρι, καθιστές γυναίκες, καθώς και σκηνές παιχνιδιών με συνθέσεις δύο έως τεσσάρων ειδωλίων. // «Δεν υπάρχει ανάγκη να γνωρίζουμε πολλά για το χρόνο ή τον τόπο, προκειμένου να εκτιμήσουμε τα έργα τέχνης που δημιούργησαν οι γλύπτες, οι αγγειοπλάστες και οι μεταλλουργοί αυτών των μικρών νησιών. Όπως όλοι οι μεγάλοι καλλιτέχνες, ξεπέρασαν τα όρια του χρόνου και του χώρου, για να δημιουργήσουν έργα που μιλούν άμεσα σε μας σήμερα. Αυτό καθώς και η μεγάλη απλότητα του ρυθμού τους εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τη δημοτικότητά τους στον κόσμο της σύγχρονης τέχνης, στην οποία μπορούν να καταταγούν με την ίδια βεβαιότητα, όπως ένας Brancusi ή ένας Modigliani. […]. Η τέχνη του εικοστού αιώνα για μιαν ακόμη φορά ήρθε να εκτιμήσει αυτές τις ιδιότητες που τόσο έξοχα εκφράζονται στα πρωτοκυκλαδικά γλυπτά και στην τέχνη της αρχαϊκής περιόδου, αλλά που λείπουν από ’κει και πέρα τόσο πολύ από τη δυτική τέχνη[…]. Σ’ ένα έργο τέχνης χρειάζεται μεγάλη πειθαρχία χεριού και μυαλού για να απλοποιεί κανείς, για να αφαιρεί και να απογυμνώνει, ώσπου να μη μείνει σχεδόν τίποτα και εντούτοις το ουσιώδες, η βασική μορφή, η κεντρική ιδέα να παραμένουν ανέπαφα και αναλλοίωτα […]. Αυτό, λοιπόν, είναι το κυκλαδικό θαύμα: Ότι μικρές νησιωτικές κοινότητες γύρω στα 2.500 π.Χ. μπορούσαν να παράγουν έργα τέχνης τέτοιας εκθαμβωτικής απλότητας, ώστε να προσελκύουν το σύγχρονο μάτι, που αποκρίνεται σ’ αυτά με πραγματική ευχαρίστηση». // Colin Renfrew (Χρήστος Ντούμας «Κυκλαδική Τέχνη», στο Γ. Χριστόπουλος (εκδ.), 1994, //Ελληνική Τέχνη, Η Αυγή της Ελληνικής Τέχνης//, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, σελ. 10-14). ΘΗΡΑ Οι έμπειροι κυκλαδίτες ναυτικοί συμπράττουν κατά τη Μέση Χαλκοκρατία (2000-1550 π.Χ.) με τη μεγάλη οικονομική δύναμη της περιόδου, τη μινωική Κρήτη, αποκτούν πλούτο και οργανώνουν μεγάλους οικισμούς. Το Ακρωτήρι της Θήρας αποτελεί κατά την Υστεροκυκλαδική Ι περίοδο μοναδικό κοσμοπολίτικο κέντρο, στο οποίο συμβιώνουν στοιχεία της μινωικής Κρήτης (αρχιτεκτονική, τοιχογραφίες, λατρεία) και του ανερχόμενου μυκηναϊκού κόσμου μέσα σε έντονα κυκλαδικό κλίμα. Η έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας, η καταστροφή των μινωικών ανακτόρων (περίπου το 1450 π.Χ.) και η αύξηση της μυκηναϊκής δύναμης σηματοδοτούν μια νέα πολιτιστική περίοδο στα νησιά του Αιγαίου, κατά την οποία η επίδραση του μυκηναϊκού πολιτισμού γίνεται ολοένα πιο ισχυρή. Ο καθηγητής Σπύρος Μαρινάτος, που ανέσκαψε τη Θήρα, συνέδεσε την καταστροφή της με τις ιστορίες για τον καταποντισμό της μυθικής Ατλαντίδας, που αναφέρει ο Πλάτωνας στο έργο του «Τίμαιος».

ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΔΙΚΤΥΑΚΟΙ ΤΟΠΟΙ

Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού: Η εποχή του Χαλκού στα νησιά του Αιγαίου

Κυκλαδικός Πολιτισμός, από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Εποχή του Ορείχαλκου, από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια


 * ~ Πηγή: Ιστορία Γ' Δημοτικού, Από τη Μυθολογία στην Ιστορία, Βιβλίο του Δασκάλου, σελ. 86-87​ ||