7.6.1+FINAL+MISSION+ΑΣΤΕΡΙΑ

** FINAL MISSION Αστέρια **





OI ΘΕΟΙ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΑΙΩΝ

//Οι Μυκηναίοι πίστευαν σε όλους τους μεγάλους θεούς της 1ης χιλιετίας (Δίας, 'Ηρα κ.α.) με εξαίρεση τον Απόλλωνα. Σπουδαία θέση κατέχει μία θεά, η οποία προσφωνείται "**Πότνια**" (σεβάσμια) και είναι η κυρίαρχη θεότητα, στην οποία προσφέρονται πρόβατα, //αρωματικά έλαια, μαλλί και μέλι. Πηγή πληροφόρησης για τη θρησκεία των Μινωιτών αποτελεί η ανάγνωση των πινακίδων της Γραμμικής Β', πριν από την αποκρυπτογράφησή τους οι επιστήμονες πίστευαν ότι η μυκηνα'ι'κή θρησκεία ταυτιζόταν με τη μινωική.
 * Ναοί**: δεν υπήρχαν μεγάλοι ναοί, μόνο μικρά ιερά.
 * Ιερατείο**: αποτελούνταν από άνδρες και γυναίκες. Ήταν ιδιαίτερη κοινωνική τάξη. Διαχειριζόταν την περιουσία των ιερών.


 * __ Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΩΝ MYKHNAIΩΝ __ **


 * Η απεικόνιση μιας επιβλητικής γυναικείας μορφής η οποία συχνά χαρακτηρίζεται ως η __«Μητέρα Θεά»,__ η σημαντικότερη θεότητα της Μινωικής Κρήτης, εμφανίζεται συχνά στη μυκηναϊκή εικονογραφία. Η παρουσία αυτής της θεότητας στην ηπειρωτική Ελλάδα καθώς και ο πανομοιότυπος τρόπος με τον οποίο απεικονίζεται, δείχνουν ότι η λατρεία της μινωικής __θεάς της γονιμότητας__ είχε, σε μεγάλο βαθμό, γίνει αποδεκτή από το γεωργικό πληθυσμό της μυκηναϊκής Ελλάδας. Τα διάφορα σύμβολα που συνοδεύουν τις θρησκευτικές παραστάσεις δείχνουν ότι οι Μυκηναίοι, όπως οι Κρητικοί, την παρίσταναν με διάφορους τρόπους. Οι ασπίδες που φέρει την παρουσιάζουν ως θεά του πολέμου ενώ τα ζώα και τα πουλιά που κρατά στα χέρια της την εμφανίζουν ως  Πότνια , δηλαδή ως τη θεά που ήταν υπεύθυνη για τη γέννηση και το θάνατο των ζώων.Ένα από τα πιο κοινά εμβλήματα της Μητέρας Θεάς ήταν το φίδι, για αυτό και είναι γνωστή ως η « θεά των φιδιών ». []  **



. ** ** Υπάρχουν επίσης οι συνοδοί της ανθρωπόμορφης θεάς, όπως οι δαίμονες με τη μορφή γάιδαρου που απεικονίζονται σε μια ********τοιχογραφία******** ** ** των Μυκηνών και στο χρυσό δαχτυλίδι της Τίρυνθας. Ένα από τα πιο κοινά θέματα της μυκηναϊκής θρησκευτικής εικονογραφίας ήταν οι σφίγγες, μυθικές μορφές ανατολικής προέλευσης με σώμα λιονταριού και γυναικείο κεφάλι. **
 * Σε αντίθεση με αυτή __την υπέρτατη γυναικεία θεότητα__, η μυκηναϊκή τέχνη δεν περιλαμβάνει απεικονίσεις των αρσενικών θεών. Το γεγονός οδηγεί σε διαφοροποίηση από τον θεό της Μινωικής Κρήτης, ο οποίος θεωρείται ο σύζυγος, ο γιος ή ο συνοδός της Μητέρας Θεάς και λιγότερο συχνά, αλλά τακτικά απεικονίζεται στη



**Οι ομοιότητες της μυκηναϊκής με τη μινωική θρησκευτική εικονογραφία έκαναν τους ερευνητές να πιστεύουν ότι οι πεποιθήσεις των μυκηναίων ήταν απολύτως όμοιες με τις μινωικές, αφού και οι δυο έχουν __ανατολική προέλευση__. Ωστόσο, η αποκρυπτογράφηση των κειμένων της μυκηναϊκής γραφής αποκάλυψε μια μάλλον διαφορετική μυκηναϊκή θρησκεία.** **Στα** ******Κείμενα****** ** των πινακίδων που προέρχονται από το παλάτι περιλαμβάνονται τα ονόματα των θεών του ελληνικού πανθέου, όπως ο Δίας, η Ήρα, ο Ποσειδών, η Άρτεμη, ο Ερμής και ο Διόνυσος, ενώ υπάρχει συχνή αναφορά στην __Πότνια__, η οποία ταυτίζεται με την Αθηνά. Παράλληλα, διαπιστώθηκε η λατρεία μια σειράς θεοτήτων που ήταν άγνωστες μέχρι τότε, η σημασία των οποίων φαίνεται να έχει ξεθωριάσει στο μεταγενέστερο ελληνικό κόσμο. Από τα παραπάνω φαίνεται καθαρά ότι οι θεοί που λατρεύονταν κατά τη Μυκηναϊκή εποχή αποτελούσαν ένα συνδυασμό της παράδοσης που επικρατούσε με εισαγόμενες Μινωικές επιρροές. Οι Μυκηναίοι υιοθέτησαν από τη μινωική λατρεία μόνο τα στοιχεία τα οποία δεν ήταν αντίθετα με τις δικές τους θρησκευτικές παραδόσεις. **



Το μινωικό πάνθεο είναι κυρίως γυναικείο, οργανωμένο γύρω από μια Μεγάλη Θεά που δίνει την ευφορία και την ευγονία, τη ζωή και τον θάνατο και η μινωική θρησκεία πλέκεται γύρω από θεότητες γήινες και αγροτικές. Από την άλλη μεριά εμφανίζονται τα γνήσια μυκηναϊκά στοιχεία και κυρίως ένα πάνθεο ανδρικών θεοτήτων. Οι __Ινδοευρωπαίοι__ έφεραν στην Ελλάδα τη θρησκεία τους και τους θεούς τους, που είναι κυρίως θεοί ουράνιοι - έχουν όνομα και συγκεκριμένη προσωπικότητα. ** **Αυτή η "ολυμπιακή" θρησκεία θα επικρατήσει προοδευτικά, αλλά η λατρεία της γονιμότητας, θα διατηρηθεί, όπως και μυστηριακές λατρείες ή λατρείες συνδεδεμένες με τοπικά,** **πανάρχαια, προελληνικά έθιμα όπως τα** **Ελευσίνια Μυστήρια** **, οι εορτές προς τιμή της Άρτεμης, του Διονύσου, της Αφροδίτης και άλλων θεών που συνδέονται με τη γονιμότητα. Η λατρεία των θεών ήταν ένα αναπόσπαστο τμήμα της ανακτορικής ζωής, αλλά σε συνδυασμό με άλλες εκδηλώσεις. Δεν είναι γνωστό εάν ο μυκηναίος __άναξ__, ο βασιλιάς δηλαδή, ήταν ο θρησκευτικός αρχηγός όπως στη μινωική Κρήτη. Παρατηρούμε ότι οι τοιχογραφίες του μεγάρου της __Πύλου__ είναι θρησκευτικού περιεχομένου, ο ιερός όμως χώρος στην ακρόπολη των Μυκηνών βρίσκεται ξεχωριστά από το ανάκτορο, και το μέγαρο είναι τοιχογραφημένο μόνο με πολεμικά θέματα τα οποία προφανώς αναφέρονται στην κύρια απασχόληση του βασιλιά. ίσως θυσίες. Εκτός από τα ανάκτορα, λατρεία γινόταν, καθώς φαίνεται, και στα ιδιωτικά σπίτια. Σε χρυσά δαχτυλίδια απεικονίζεται ο "ιερός περίβολος" εντός του οποίου βρίσκεται το __"ιερό__ __δένδρο__". Το δένδρο συμβολίζει την ίδια τη μητέρα φύση και τους καρπούς της και κρύβει μέσα του τις ζωοδότρες δυνάμεις της γης, εμπνέει την έκσταση στους πιστούς, γι' αυτό και εκστατικοί χοροί συνοδεύουν τη λατρεία του. Το δένδρο έχει ευεργετική επίδραση στη ζωή των ανθρώπων και για αυτό επικράτησε η συνήθεια να φορούν στεφάνια αυτοί που έπαιρναν μέρος σε εορτές και συμπόσια. Οι αντιλήψεις αυτές διατηρήθηκαν ως σήμερα στα έθιμα που σχετίζονται με τα** **στεφάνια της Πρωτομαγιάς και με το δένδρο των Χριστουγέννων.**
 * Στη μυκηναϊκή Ελλάδα, όπως και στην Κρήτη, λατρευόταν η Μεγάλη Θεά η οποία μάλιστα εικονίζεται με τον ίδιο τρόπο κα με τα ίδια σύμβολα. Καθώς γνωρίζουμε από τις πινακίδες, στους θεούς των Μυκηναίων περιλαμβάνονται και ανδρικές θεότητες όπως ο Δίας, ο Ποσειδώνας, ο Ερμής και άλλοι, των οποίων όμως δεν υπάρχουν παραστάσεις στα __ μυκηναϊκά μνημεία .__



**Στα σύνεργα της λατρείας περιλαμβάνονται και οι τράπεζες προσφορών. Προέρχονται από τα ανάκτορα, είναι πήλινες, μικρές, φορητές και έχουν τρία πόδια. Σ' αυτές επάνω τοποθετούσαν φρούτα, σιτηρά και ίσως τεμάχια του θυσιασμένου ζώου. Υπήρχαν επίσης τράπεζες θυσιών στις οποίες έκαναν θυσίες ζώων, κυρίως ταύρων.**

** Λατρευτικά σύμβολα **

> **
 * Τα περισσότερα κατάγονται από την Κρήτη και είναι πολλά, γνωστά από ανασκαφές και από παραστάσεις . **
 * 1) ** __Διπλούς πέλεκυς__ ** **Ο διπλούς πέλεκυς είναι ένα ιερό σύμβολο που κατάγεται από την Ανατολή και εμφανίζεται στη Μεσοποταμία σαν σύμβολο συνδεδεμένο με τη γονιμότητα και την ανανέωση, ήδη γύρω στο 4000 π.Χ. Υιοθετήθηκε από τους Μινωίτες από τους οποίους το παρέλαβαν οι Μυκηναίοι. Δηλώνει την ιερότητα του προσώπου που τον κρατά και του χώρου όπου βρίσκεται. Συμβολίζει επίσης τη θυσία και κατ' επέκταση την ανανέωση, αφού με τη θυσία επιζητείται η ανανέωση: ο πέλεκυς διπλός ή μονόστομος, είναι το κατεξοχήν όργανο της θυσίας.
 * 1) ** __ Κέρατα καθοσιώσεως __ . Ιερό σύμβολο που προέρχεται από την κεφαλή του ταύρου, έχει επίσης ανατολική καταγωγή. Ήταν εξαιρετικά σημαντικό σύμβολο στην Κρήτη, απαραίτητο στοιχείο των μινωικών ανακτόρων όπου δηλώνει την ιερότητα του χώρου και συγχρόνως αποτελεί μέρος της αρχιτεκτονικής διακόσμησης. Παρατηρούμε και πάλι ότι στην ηπειρωτική Ελλάδα το σύμβολο αυτό δεν γνώρισε τόσο μεγάλη διάδοση. Απεικονίζεται συχνά σε έργα μικροτεχνίας (χρυσά ελάσματα, σφραγίδες, ελεφαντουργήματα, τοιχογραφίες), αλλά μεγάλα λίθινα "κέρατα καθοσιώσεως" έχουν [[image:iera[1].jpg width="295" height="448"]]βρεθεί μόνο τρία. **
 * 2) ** __ Ιεροί κόμβοι __ . Έχουν βρεθεί σε ανασκαφές και απεικονίζονται επίσης σε διάφορες παραστάσεις. **
 * 3) **  __ Σπονδικά σκεύη __ . Αγγεία διαφόρων τύπων - ταυρόμορφα, λεοντόμορφα, κωνικά - έχουν διασωθεί σε μεγάλο αριθμό και απαντώνται συχνά σε παραστάσεις. Ήταν σύνεργα απαραίτητα για την τέλεση της λατρείας γιατί οι σπονδές είναι βασικό στοιχείο της. **
 * 4) ** __Πήλινα ομοιώματα φιδιών__ και φιδόμορφα αγγεία έχουν βρεθεί στο Θρησκευτικό Κέντρο των Μυκηνών. Το φίδι είναι σύμβολο της γης και των δυνάμεων του Κάτω Κόσμου, διπλό σύμβολο ζωής και θανάτου αλλά και σύμβολο της αιωνιότητας γιατί ανανεώνεται συνεχώς. Στην αιγαιακή θρησκεία εμφανίζεται για πρώτη φορά στη μινωική [[image:http://www.museumshop.gr/emshop/images/469.jpg width="180" height="180"]]Κρήτη. Στα ιστορικά χρόνια το φίδι θα διατηρήσει τον διπλό του συμβολισμό. **
 * 5) ** __Ιερός κίων__, γνωστός από πολλές παραστάσεις, είναι ένα πολύ διαδεδομένο μυκηναϊκό λατρευτικό σύμβολο. Εικονίζονται κίονες από τους οποίους κρέμονται φύλλα ή ιερά κλαριά. **
 * 6) ** __Ιερά κλαριά__  ε ικονίζονται συχνά. Συνήθως βρίσκονται ανάμεσα σε δύο αντιθετικούς δαίμονες που απλώς τα πλαισιώνουν, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα ραντίζουν με σπονδικά αγγεία. Τα ιερά κλαριά χρησιμοποιούνταν στη λατρεία ή ήταν αντικείμενο λατρείας.  **
 * 7) ** __Αντιθετικά συμπλέγματα__  ε μφανίζονται πολύ συχνά σε μυκηναϊκές παραστάσεις. Το θέμα αυτό προέρχεται επίσης από την Κρήτη αλλά γνώρισε μεγάλη διάδοση στη Μυκηναϊκή εποχή. Εικονίζονται δύο πραγματικά ή μυθικά ζώα, λιοντάρια, σφίγγες ή γρύπες εκατέρωθεν ενός δένδρου, κίονος ή βωμού, αλλά καμιά φορά και χωρίς το κεντρικό αυτό θέμα. Η σημασία των συμπλεγμάτων αυτών έχει την έννοια της ιερότητας.  **
 * 8) ** __ Πουλιά __ εμφανίζονται σε πολλές μυκηναϊκές παραστάσεις και συμβολίζουν την εμφάνιση της θεότητας. Από τους προϊστορικούς χρόνους, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ανατολή, η θεϊκή παρουσία συνδέθηκε με τα πουλιά. Σ' αυτά αποδόθηκαν υπερφυσικές δυνάμεις, αντίληψη που υιοθετήθηκε και αργότερα από νεότερες θρησκείες και λαϊκές παραδόσεις. Στη μυκηναϊκή εικονογραφία εμφανίζονται συνήθως περιστέρια, πουλιά που συμβολίζουν τη γονιμότητα.[[image:http://thumbnail044.mylivepage.com/chunk44/2696231/2588/small_gripas%2023noe09.jpg.jpg width="336" height="306"]] **
 * 9) ** __ Σωροί λίθων __, συνδέονται με την ιδέα του ιερού άλσους και περιλαμβάνονται στη μυκηναϊκή εικονογραφία. Δεν είναι όμως βεβαιωμένη η μινωική καταγωγή του συμβόλου αυτού. **
 * 10) ** __Οκτώσχημη ασπίδα__ έχει βρεθεί σε ** ****μυκηνακά μνημεία****  ** και ε ίναι σύμβολο της θεότητας στην πολεμική της διάσταση. **



**Οι πινακίδες της __Γραμμικής Β__ δίνουν πληροφορίες πολύ σημαντικές για τη μελέτη της μυκηναϊκής θρησκείας. Σ' αυτές δεν αναγράφονται θρησκευτικά κείμενα, ύμνοι ή επικλήσεις, αλλά κείμενα διοικητικού περιεχομένου. Συχνά όμως αναφέρονται και θέματα που έχουν σχέση με τη θρησκεία, με τις προσφορές, τις θυσίες, τους βωμούς, τους ιερείς. Ορισμένοι ιερείς ήταν πρόσωπα σημαντικά, με επιρροή, και είχαν διάφορα αξιώματα, όπως οι κλειδούχοι, οι ιερουργοί, η ιέρεια των ανέμων και οι τελεστές. Στις πινακίδες αναγράφονται ονόματα θεών που είναι τα ίδια με εκείνα που φέρουν οι Ολύμπιοι θεοί τους οποίους λάτρευαν οι Έλληνες αργότερα: __Ζευς, Ήρα__, __Ποσειδών, Άρτεμις, Άρης, Διόνυσος, Ερμής, και ο Απόλλων.__ Η po-ti-ni-ja των πινακίδων ταυτίζεται με τη Μεγάλη Θεά των Κρητών και των Μυκηναίων που αργότερα ταυτίσθηκε με την Άρτεμη της ολυμπιακής θρησκείας. Αναφέρεται επίσης η Πότνια του Λαβυρίνθου ** / ** - στην Κνωσό είναι η θεά του Λαβυρίνθου -, η __Σιτοποτνία__ που σχετίζεται με τους καρπούς της γης, η __Αθαναποτνία__, στην οποία μπορούμε να αναγνωρίσουμε την Αθηνά, μια θεά πολεμική που μοιάζει με την Αθηνά της ιστορικής εποχής, η οποία βαθμιαία εξελίχθηκε σε θεά του πολέμου. ** **Ο Ποσειδώνας πήρε τη μορφή αλόγου για να ενωθεί με τη Δήμητρα και είναι θεός των υδάτων. Το άλογο και σε άλλους ινδοευρωπαϊκούς λαούς, εκτός από τον ελληνικό, συμβολίζει το νερό που αναβλύζει -συσχετισμός που αναφαίνεται στον __ Πήγασο. __ Στη διένεξή του με την Αθηνά ο Ποσειδών χτύπησε με την τρίαινά του τη γη και ανέβλυσε μια πηγή.** **

Τρόποι και τόποι λατρείας Η ανάγνωση των ονομάτων αυτών των θεών ήταν μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ανακάλυψη διότι αποδεικνύει ότι η ολυμπιακή θρησκεία έχει τις ρίζες της ήδη στη Μυκηναϊκή εποχή και ότι τα βασικά της στοιχεία είχαν εμφανιστεί στην Ελλάδα με τα πρώτα ελληνικά φύλα. Οι θεοί λατρεύονται στα ανάκτορα, στα ιερά, στα σπίτια, στους βωμούς. Έχουν ιδιόκτητη περιουσία από κτήματα, κοπάδια ζώων και δούλους, την οποία διαχειρίζονται ιερείς και ιέρειες. Όπως είναι γνωστό από τις πινακίδες, στους θεούς προσφέρονται διάφορα προϊόντα όπως σιτάρι, τυρί, κρασί, μέλι. Προσφέρονται επίσης ζώα, - ταύροι, αιγοειδή - καθώς και δέρματα ζώων. Ανάμεσα στις προσφορές αναφέρονται και άνθρωποι. Ορισμένοι επιστήμονες υποστήριξαν ότι σε μερικές περιπτώσεις πρόκειται για θυσία. Το πιθανότερο όμως είναι ότι προσφέρονται άνθρωποι για να υπηρετούν τη θεότητα. Στις πινακίδες αναφέρονται και εορτές: η γιορτή του κρασιού, η θεοφορία και άλλες. Στο σύνολό τους οι πινακίδες μας παρουσιάζουν μια κοινωνία στην οποία η θρησκεία έχει σημαντική θέση, χωρίς να είναι καταναγκαστική. Οι τελετές είναι πλούσιες, αλλά δεν φαίνονται περίπλοκες. Είναι φανερό ότι υπάρχει ο σεβασμός στους θεούς αλλά δημιουργείται η εντύπωση ότι λείπει το δραματικό στοιχείο που χαρακτηρίζει το μινωικό τυπικό. Οι Μυκηναίοι φαίνεται ότι ζουν σε μια κοινωνία χωρίς αυστηρή καταπίεση στα θρησκευτικά καθήκοντα, πράγμα που προκύπτει κυρίως από τις πινακίδες, όπου δεν αναφέρονται τιμωρίες για παράβαση θείων νόμων, αλλά και το ιερατείο δεν εμφανίζεται παντοδύναμο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι και οι θεοί θα είχαν για τους Μυκηναίους διάφορες υποστάσεις. Τη θεϊκή υπόσταση θα την αντιλαμβάνονταν στις ποικίλες μορφές της, πότε μεγαλοπρεπή και μακρινή ή προστατευτική και απειλητική. Οι παραστάσεις όμως των θεϊκών μορφών δεν παρουσιάζουν διαφοροποίηση στην έκφραση του προσώπου που να επιτρέπει την ερμηνεία των συναισθημάτων. Οι Μυκηναίοι δεν μπόρεσαν να απαλλαγούν από τη συμβατικότητα και τον συντηρητισμό που χαρακτηρίζουν τους πρώιμους πολιτισμούς.**

** __ΠΗΓΕΣ: ΟΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ__ **

** ΑΓΓΕΛΟΣ ΗΛΙΑΚΗΣ **

ΟΛΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ ΜΗΝΕΣ ΚΑΝΑΜΕ ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΙΣΩ, ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΣΕ ΠΟΛΛΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΥΣ. ΕΙΔΑΜΕ ΠΟΛΛΑ, ΜΑΘΑΜΕ ΠΟΛΛΑ, ΧΑΡΗΚΑΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ. __ ΚΥΡΙΑ ΝΑΝΣΥ ΜΑΣ __, ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ, ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ, ΓΙΑ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΠΟΥ ΜΑΣ ΔΩΣΑΤΕ!!! **