​​​​​j0163073.gifΜΑΘΗΜΑ 3ο
Εργασία Αστέρια





ΚΥΚΛΑΔΙΚΑ ΕΙΔΩΛΙΑ



Στις Κυκλάδες, το πυκνό σύμπλεγμα νησιών στο κέντρο του Αιγαίου πελάγους, τα οποία φαίνονται να σχηματίζουν έναν νοητό κύκλο γύρω από το ιερό νησι, τη Δήλο, αναπτύχθηκε ένας σημαντικός πολιτισμός. Ο αρχαιολόγος Χρήστος Τσούντας χρησιμοποίησε πρώτος τον όρο Κυκλαδικός πολιτισμός με χρονολογική και γεωγραφική σημασία ο οποίος διακρίνεται σε Πρωτοκυκλαδικό, Μέσο και Υστεροκυκλαδικό. Άνθισε την τρίτη χιλιετία π. Χ. δηλαδή το διάστημα από το 3200 έως το 1100 π. Χ. Ωστόσο δεν διασώθηκαν καθόλου γραπτά κείμενα και για τον τρόπο ζωής των Κυκλαδιτών καθώς και για την τέχνη τους μαθαίνουμε από τα αγγεία, τα όπλα, τα εργαλεία, τα κοσμήματα και τα ειδώλια που βρίσκουν οι αρχαιολόγοι στις ανασκαφές.



Το πιο χαρακτηριστικό δημιούργημα του κυκλαδικού κόσμου είναι τα ειδώλια που κατασκευάζονταν από λευκό μάρμαρο. Τα αγαλματίδια αυτά αποκτούσαν τη γενική μορφή τους με το πλάσιμο, πολλές όμως λεπτομέρειες τους αποδίδονταν με εγχάραξη και χρώμα (γαλάζιο ή κόκκινο). Οι αρχαίοι καλλιτέχνες ζωγράφιζαν τα μάτια, το στόμα, τα μαλλιά και άλλες λεπτομέρειες που χάθηκαν με το πέρασμα του χρόνου. Δύο ήταν οι τάσεις της κυκλαδικής ειδωλοπλαστικής, η φυσιοκρατική (ανθρωπόμορφα ειδώλια) και η αφαιρετική (σχηματικά ειδώλια). Κατά την Πρωτοκυκλαδική περίοδο, τα ανθρωπόμορφα ειδώλια απεικονίζουν κυρίως τυποποιημένες γυναικείες μορφές με διπλωμένα χέρια και κλίση του κεφαλιού προς τα πίσω. Τα σχηματικά ειδώλια έχουν ποικίλα σχήματα. Τα κεφάλια ορισμένων είναι παρόμοια στο περίγραμμα και την κλίση προς τα πίσω με τα ανθρωπόμορφα ειδώλια με διπλωμένα χέρια.



Είναι πιθανό τα ανθρωπόμορφα ειδώλια να προορίζονταν κυρίως για ταφική χρήση, δηλαδή να τοποθετούνταν μέσα στους τάφους μαζί με διάφορα άλλα αντικείμενα, όπως όπλα, εργαλεία, κοσμήματα και αγγεία που πίστευαν ότι ήταν απαραίτητα στο νεκρό στην άλλη του ζωή, τα οποία μας δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για τον Κυκλαδικό πολιτισμό. Τα περισσότερα που έχουν βρεθεί είναι γυναικεία και παριστάνουν γυναίκες, θεές ή νύμφες. Κατασκεύαζαν όμως και ανδρικά ειδώλια που παρίσταναν κυνηγούς, μουσικούς και ανθρώπους που γλεντούσαν. Κάποια από αυτά παριστάνουν σχηματικά μια γυναίκα έγκυο, με μεγάλα στήθη και διογκωμένη κοιλιά. Αυτή ήταν η γυναικεία θεότητα, η Μεγάλη Μητέρα, η θεά της γονιμότητας, η οποία λατρευόταν χάρη στη δυνατότητα που είχε, σαν γυναίκα, να δίνει ζωή και τροφή στα νεογέννητα. Εκτός από το μάρμαρο χρησιμοποιήθηκαν και άλλα υλικά για την κατασκευή των κυκλαδικών ειδωλίων. Τέτοια υλικά είναι τα θαλάσσια όστρεα, το κόκαλο, το ελεφαντόδοντο, ο πηλός και ο μόλυβδος. Έχουν βρεθεί ορισμένα από τα σπάνια αυτά δείγματα, όπως ένα ειδώλιο κατασκευασμένο από όστρεο τρίτωνα και ένα άλλο κατασκευασμένο από όστρακο αγγείου.





Ο Κυκλαδικός πολιτισμός άκμασε παράλληλα με τον πολιτισμό της Αιγύπτου και της Μεσοποταμίας και θεωρείται ο πρώτος σημαντικός πολιτισμός στην Ευρώπη.
Τα Κυκλαδικά ειδώλια ήταν πραγματικά μοναδικά έργα τέχνης. Χρησιμοποιούνταν συχνά σε προσφορές, γεγονός που δείχνει τον σημαντικό ρόλο που έπαιζε η θρησκεία στη ζωή των ανθρώπων της εποχής ενώ επίσης τα πουλούσαν σε όλο το Αιγαίο και κυρίως στην Κρήτη. Οι Κυκλαδίτες καλλιτέχνες προσπάθησαν να αναπαραστήσουν την ανθρώπινη μορφή, με τρόπο αφαιρετικό που φαντάζει παράξενα σύγχρονος. Από αυτή την άποψη, τα Κυκλαδικά ειδώλια μπορούν να θεωρηθούν ως τα πρώτα σπουδαία γλυπτά στην Ελλάδα.








triaeidolia[1].jpg Μαρμάρινα γυναικεία ειδώλια με διπλωμένα χέρια




ΤΑ ΕΙΔΩΛΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΥΟΥΝ...





image[1].jpgEίμαι ένας μουσικός που παίζω άρπα, ένας αρπιστής, όπως με ονόμασαν πολλά χρόνια μετά. Είμαι χαρούμενος, γιατί αγαπώ πολύ τη μουσική, όπως και όλοι οι φίλοι μου. Έζησα στην Κέρο, ένα μικρό νησάκι στις Κυκλάδες, και νιώθω περήφανος που με βρήκαν και έτσι με γνωρίσατε και εσείς, τόσο καιρό μετά...

EIKONA_6[1].jpg
Είμαι και εγώ μουσικός: παίζω διπλή φλογέρα, δίαυλο, όπως το ονομάζαμε στην εποχή μου. Χάρη σ' αυτόν έγινα γνωστός πέρα απ' τις Κυκλάδες και έμεινα αθάνατος...

id_potis[1].gif
Είμαι καθισμένος σε σκαμνί και σηκώνω το ποτήρι μου που είναι γεμάτο κρασί για να κάνω μια πρόποση σε ένα τραπέζι όπου βρίσκομαι μαζί με τους φίλους μου και γλεντάμε!!!

Στην υγειά σας, στην κοιλιά σας!
Είμαι ο Γλεντζές.
Καθισμένος στο σκαμνάκι, εζαλίστηκα λιγάκι.
Ειδώλιο Πρωτοκυκλαδικό
3.000 χρόνια πριν απ' το Χριστό.


id_viol[1].gif
Είμαστε "ανθρωπάκια" όσο κι αν δεν μοιάζουμε. Αν μας παρατηρήσετε προσεκτικά θα ξεχωρίσετε τον μακρύ μας λαιμό (δεν έχουμε όπως βλέπετε κεφάλι), τους ώμους, τη λεπτή μας μέση και τη φαρδιά λεκάνη μας και θα συμπεράνετε ότι είμαστε χαριτωμένες Κυκλαδίτισσες. Επειδή θυμίζουμε βιολιά, οι αρχαιολόγοι που μας βρήκαν μας ονόμασαν "βιολόσχημα" ειδώλια.

websyrf[1].jpgΕίμαι μια Κυκλαδίτισσα έγκυος, όπως βλέπετε. Στην εποχή μου οι άνθρωποι θαύμαζαν εμάς τις γυναίκες που φέρνουμε τη ζωή, γι' αυτό και μας λάτρευαν σαν θεές. Πολύ κολακευτικό, δε νομίζετε?

an_gyn[2].gifΕίμαστε ένα ζευγάρι και ο άντρας μου είναι κυνηγός. Ζούσαμε στις Κυκλάδες πολλά χρόνια πριν να μας βρουν οι αρχαιολόγοι και ήμασταν ευτυχισμένοι. Φαίνεται άλλωστε, αφού έχουμε μείνει μαζί για τόσα πολλά χρόνια.



id_ola[1].gifΕίμαστε μια ομάδα γυναικών διαφορετικών ηλικιών από τα νησιά των Κυκλάδων. Αποτελούμε μια οικογένεια και χαιρόμαστε που μας βρήκατε όλες μαζί και έτσι θα μείνουμε.


Εμείς, τα Κυκλαδικά ειδώλια, σας ευχαριστούμε που μας βρήκατε, που μας σώσατε από τη λησμονιά της ιστορίας και μας κάνατε αθάνατα!!!


ΑΓΓΕΛΟΣ ΗΛΙΑΚΗΣ


ΠΗΓΕΣ:
1. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, τόμος Α, σελ. 102 - 107.
2. ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ ΤΑ ΕΙΔΩΛΙΑ, ΙΔΡΥΜΑ Ν. Π. ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ, έκδοση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.
3. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΙΔΩΛΙΩΝ ΑΠΟ INTERNET.








005e.jpg


IMG_3596.JPG


ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΙΚΩΝ ΕΙΔΩΛΙΩΝ​

ΥΛΙΚΟ

Οι αρχαίοι Κυκλαδίτες, όπως και οι άνθρωποι σε όλα τα μέρη του κόσμου από τα πολύ παλιά τα χρόνια, θέλησαν να αποδώσουν την ανθρώπινη μορφή.
Το υλικό που υπήρχε άφθονο γύρω τους ήταν το λευκό μάρμαρο και έτσι το διάλεξαν για να σκαλίσουν τα αγαλματάκια, τα ειδώλια (μικρά ειδώλια θεού, όπως είναι μια από τις πολλές σημασίες της λέξης).


ΧΡΩΜΑΤΑ

Τα χρώματα που χρησιμοποιούσαν ήταν ορυκτά, φυσικά δηλαδή χρώματα που βρίσκονται στη γη.
Για να ετοιμάσουν οι Κυκλαδίτες το χρώμα, έπρεπε πρώτα να τρίψουν το ορυκτό ως που να γινει πούδρα, χρησιμοποιώντας δύο πέτρες και στη συνέχεια να το ανακατέψουν με λάδι ή νερό(πιθανώς και αυγό) για να σταθεροποιηθεί.

Ο Αζουρίτης (ορυκτό από το οποίο προέρχεται το γαλάζιο χρώμα).
Κιννάβαρι (ορυκτό από το οποίο προέρχεται το κόκκινο χρώμα).


ΣΗΜΑΣΙΑ

Ποια ήταν ακριβώς η σημασία των ειδωλίων αυτών (θεότητες, συνοδοί του νεκρού, λατρευτικές εικόνες) δεν θα το μάθουμε ποτέ με σιγουριά, μια και οι Κυκλαδίτες δεν άφησαν καθόλου γραπτά κείμενα. Αυτό που μας άφησαν όμως οι αρχαίοι μαρμαροτεχνίτες είναι η ευχαρίστηση που νιώθουμε κοιτάζοντας τα αγαλματάκια που με τόση φροντίδα κατασκεύασαν.

ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΑΜΦΙΛΟΒΑ

Πηγή: Βιβλίο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Οι φίλοι μου τα ειδώλια.

Οι άνθρωποι εκείνα τα χρόνια πίστευαν ότι η γέννηση ήταν ένα θαύμα. Και εξάλου δεν ήξεραν πως δεν γίνεται μία γέννηση χωρίς το δεξί χέρι του άντρα (μεταφορά). Υπήρχε όμως άλλος ένας λόγος: αυτά τα είδωλια γυναικών σε κατάσταση εγκυμοσίνης συμβόλιζαν τη Μάνα γη.Η Μάνα γη ήταν η πρώτη τους θεότητα.
Μίρκα Κατσιλίανου.