j0282884.gifΜάθημα 1ο
Εργασία Αστραπή


Α. Παλαιολιθική εγκατάσταση-Κοινωνική ζωή
ANASTASIA.jpg

1. Οργάνωση του χώρου

Η κατοίκηση κατά την Παλαιολιθική εποχή εντοπίζεται κυρίως σε σπήλαια, βραχοσκεπές και υπαίθριες θέσεις, οι οποίες διαμορφώνονταν ανάλογα για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες της εποχικής μετανάστευσης. Σημαντικό κριτήριο για την επιλογή μιας θέσης αποτελούσε η γειτνίασή(1) της με υδάτινους πόρους (ποτάμια, έλη, λίμνες κλπ.) Εκτός αυτού, ο κομβικός χαρακτήρας μιας θέσης – λ.χ. μεταξύ πεδινών και ορεινών βιοτόπων – έπαιζε σημαντικό ρόλο στην επιλογή της για εγκατάσταση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα παλαιολιθικής εγκατάστασης είναι η βραχοσκεπή Μποΐλα στο Ν. Ιωαννίνων. Βρίσκεται σε υψόμετρο 500 μ. περίπου, δίπλα στην αριστερή κοίτη του ποταμού Βοϊδομάτη, ανάμεσα στην κοιλάδα της Κόνιτσας και στα βουνά της Τύμφης. Οι μικρές της διαστάσεις (17x5 μ.) και ο βόρειος προσανατολισμός της δεν άφηναν πολλά περιθώρια για προστασία από τις καιρικές συνθήκες του χειμώνα. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τα αρχαιολογικά κατάλοιπα που βρέθηκαν μέσα στη βραχοσκεπή (δύο εστίες που δείχνουν να χρησιμοποιήθηκαν κατ’ επανάληψη, λίθινα εργαλεία σύνολα και θραύσματα οστών ζώων), καταδεικνύει την εποχιακή κατοίκηση της βραχοσκεπής και την εξαιρετική σημασία της στο πλαίσιο του νομαδικού βίου των παλαιολιθικών ομάδων.

2. Οικονομία

Η ανασύνθεση της παλαιολιθικής οικονομίας στην Ελλάδα βασίζεται κατά κύριο λόγο στη μελέτη της γεωμορφολογίας του χώρου, καθώς και στα αρχαιολογικά δεδομένα, τα οποία περιλαμβάνουν λίθινα εργαλεία, οστά ζώων και κατάλοιπα φυτών και καρπών. Σύμφωνα με τα παραπάνω, οι οικονομικές δραστηριότητες του παλαιολιθικού ανθρώπου αποσκοπούσαν στην εξεύρεση τροφής και περιορίζονταν στο κυνήγι ζώων, πτηνών και στη συλλογή σαλιγκαριών, οστρέων, χόρτων και καρπών. Οι δραστηριότητες αυτές γίνονταν ατομικά ή ομαδικά. Το κυνήγι είχε στόχο ένα ή περισσότερα ζώα (αγέλες) και διεξαγόταν στα πυκνά δάση, στις στενές κοιλάδες, σε περάσματα που οδηγούσαν από τα βουνά στις πεδιάδες, αλλά και σε παράκτιες πεδιάδες. Τα υπολείμματα οστών ζώων από τη βραχοσκεπή Μποΐλα δείχνουν ότι οι κυνηγοί γνώριζαν τις εποχιακές μεταναστευτικές συνήθειες των ζώων (π.χ. ελαφιών) και ότι η εμβέλειά τους επεκτεινόταν και στις παράκτιες περιοχές πέρα από την κοιλάδα του ποταμού Βοϊδομάτη.

3. Κοινωνική οργάνωση


Τα στοιχεία που αφορούν στην κοινωνική οργάνωση κατά την Παλαιολιθική εποχή είναι περιορισμένα, όχι μόνο στον ελλαδικό χώρο, αλλά σε όλο τον κόσμο. Θεωρείται ότι οι παλαιολιθικοί άνθρωποι συνδέονταν με δεσμούς συγγένειας και ζούσαν σε ολιγομελείς ομάδες 10 έως 30 ατόμων περίπου. Η διαδικασία κατασκευής λίθινων εργαλείων (εξεύρεση πρώτης ύλης και περαιτέρω επεξεργασία), το ομαδικό κυνήγι άγριων ζώων και η μετέπειτα διαδικασία τεμαχισμού και διατήρησής τους αποτελούν τις πρωιμότερες εκδηλώσεις κοινωνικής συμπεριφοράς και οργάνωσης.
Ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή και τη μεταθανάτια τύχη της εκδηλώνεται ήδη από την Παλαιολιθική εποχή και τεκμηριώνεται στον ελλαδικό χώρο με μεμονωμένες ταφές σε σπήλαια, καθώς και με ομαδικές ταφές, γνωστές από τη Μεσολιθική εποχή. Κατά την Παλαιολιθική εποχή, επίσης, πρωτοεμφανίζεται το έθιμο της καύσης των νεκρών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ενταφιασμός(2)
γίνεται στα σπήλαια και τις βραχοσκεπές, τα βασικά καταφύγια του παλαιολιθικού ανθρώπου, σε λάκκους που ανοίγονται για να δεχθούν αδιακρίτως άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Οι ταφές συνοδεύονται από ταφικές προσφορές (κτερίσματα) της κοινωνικής ομάδας, όπως εργαλεία ή κέρατα ζώων. Σε πολλές περιπτώσεις, το πρόσωπο ή το σώμα του νεκρού στολίζεται με ώχρα.


(1) Γειτνίαση = η κατοίκηση κοντά σε άλλους
(2) Ενταφιασμός = ταφή, θάψιμο

ANASTA.jpg

ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΥ


phhead.jpg


ΠΩΣ ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΤΡΟΦΗ ΜΑΣ.


Την τροφή μας την εξασφαλίζουμε με δύο τρόπους:

hominidae.gif

1. Την τροφοσυλλογή και

2. το κυνήγι.


Τι είναι η τροφοσυλλογή;

Τροφοσυλλογή ονομάζουμε τη συλλογή τροφής που βρίσκουμε στη φύση.

Τα τρόφημα που συλλέγω είναι:

άγρια βρώμη,κριθάρι,φακές,αμύγδαλα,αγριομπίζελα, ρίζες, βλαστούς και άλλους καρπούς της φύσης.

Κυνήγι:

mammuthus_primigenius_fraasi_1961x.jpg

Κυνήγι ονομάζουμε, την επίμονη καταδίωξη ζώων (θηράματα), για εξασφάλιση τροφής.

Τα θηράματα, στην εποχή μας, είναι ελαφοειδή, αγοί,αίγαγροι*, μαμούθ, αγριογούρουνα, πουλιά.

Επίσης ,εξασφαλίζουμε τροφή και με το ψάρεμα.

Περιγραφή συλλογής τροφίμων:

antropos-kinigi.jpgΌλοι μαζί βγαίνουμε στη φύση για να εξασφαλίσουμε το φαγητό μας. Εκεί μαζεύουμε καρπούς από τα δέντρα. Σκάβουμε τη γη και βγάζουμε ρίζες.

Ξημερώματα πηγαίνουμε για κυνήγι στο βουνό και στο δάσος. Ετοιμάζουμε παγίδες και περιμένουμε κρυμμένοι να εμφανιστούν τα θηράματα.

'Οταν το ζώο πέσει στη παγίδα το φέρνουμε κομμάτια-κομμάτια στη σπηλιά.

Άλλες φορές πηγαίνουμε στο ποτάμι για ψάρεμα. Από την ακτή με μεγάλη προσοχή προσπαθούμε να πιάσουμε με μυτερά ξύλα τα ψάρια.


Αίγαγροι: αγριοκάτσικα

Μαμούθ
Εικόνες μαμούθ
Γιαννάκου Κωνσταντίνα

Οι ιδέες του Παναγιώτη παρουσιάζονται εδώ: